STRONA GŁÓWNA

Strony

Strony

piątek, 7 kwietnia 2017

Watykan - najmniejsze państwo świata.

Wielu turystów odwiedzających Rzym kieruje swoje kroki ku majestatycznej Bazylice św. Piotra zapominając, że wraz z wejściem na słynny plac przekraczają oni granicę Włoch. Oto Watykan - najmniejsze - zarówno pod względem powierzchni jak i liczby ludności - państwo świata, enklawa na terytorium Włoch, cel niezliczonych pielgrzymek. W tym poście chciałbym skupić się nie tylko na walorach turystycznych Watykanu, ale także na historii tego kraju i jego specyfice. Zachęcam do lektury!



  •  INFORMACJE OGÓLNE 

Jak już wcześniej wspomniałem, Watykan to najmniejsze państwo świata. W kraju o powierzchni zaledwie 0,44 km² mieszka 1000 osób, głównie narodowości włoskiej i szwajcarskiej. Co ciekawe, każdego dnia spoza granic Watykanu przyjeżdża tu do pracy około 3000 ludzi. Można więc przyjąć, że tylko 25% osób przebywających stale na terenie państwa to jego mieszkańcy.

Święty papież Jan Paweł II powiedział kiedyś, że Watykan to najbardziej zmilitaryzowane państwo świata. Choć był to dowcip, to jest w tym nie ziarnko, a cały kłos prawdy. W Watykanie bowiem stacjonuje słynna Gwardia Szwajcarska, której członkowie stanowią ponad 10% populacji państwa. Można więc śmiało stwierdzić, że co dziesiąty mieszkaniec tego kraju jest żołnierzem. Tak licznej armii w stosunku do liczby ludności nie posiada nawet Korea Północna!


Watykan to - jak powszechnie wiadomo - rezydencja papieża, siedziba najwyższych władz kościoła katolickiego, dostojników, księży i wspomnianej już gwardii. Panującym ustrojem politycznym jest monarchia absolutna i elekcyjna, jako że głową państwa jest papież wybrany podczas konklawe przez zgromadzenie kardynałów. Można także mówić o hierokracji, w której to najwyższy urząd sprawuje kapłan. Dziś na świecie ustrój ten, zwany także teokracją, występuje w nielicznych rejonach świata. Oprócz Watykanu przywódcy religijni sprawują rządy także w Andorze (częściowo), Iranie, a także w kilku innych niesuwerennych autonomiach. W roli głowy państwa papieża w Watykanie (w razie potrzeby) zastępuje prezydent, będący szefem rządu.

Granicę Watykanu przekroczyć może każdy, ponieważ przejścia graniczne de facto nie istnieją, choć terytorium państwa otoczone jest wysokim murem. Miasto-państwo leży po zachodniej stronie rzeki Tyber (wł. Tevere). Będąc w Rzymie nie sposób nie zauważyć wznoszącej się nad miastem kopuły watykańskiej bazyliki. Do głównego wejścia na plac św. Piotra prowadzi Via della Conciliazione, łącząca Stolicę Apostolską z Zamkiem św. Anioła.


  • HISTORIA WATYKANU W PIGUŁCE

Z początku siedzibą papieży był Lateran, dzielnica wzniesiona w IV wieku przez Konstantyna I Wielkiego wraz z kościołem i pałacem, które cesarz podarował głowie kościoła w 313 roku. Papieże rezydowali oficjalnie na Lateranie aż do 1308 roku, kiedy to przeniesiono rezydencję biskupa Rzymu do Watykanu, który od wielu wieków był celem licznych pielgrzymek za sprawą znajdującego się tam grobu św. Piotra Apostoła. Wtedy też rozpoczęto prace nad wznoszeniem okazałych budynków. Papież Mikołaj V założył Bibliotekę Watykańską (jedną z najstarszych funkcjonujących do dziś bibliotek), Sykstus IV wzniósł słynną Kaplicę Sykstyńską (...której nazwa pochodzi właśnie od imienia ówczesnego papieża), zaś w XVI wieku Juliusz II podjął decyzję o wyburzeniu starej bazyliki i wybudowaniu w jej miejscu Bazyliki św. Piotra, której ogrom do dziś możemy podziwiać.

Watykan wraz z Państwem Kościelnym, obejmującym centralne terytorium Półwyspu Apenińskiego, utrzymywał suwerenność do roku 1870, kiedy to król Wiktor Emanuel II wcielił go do swego królestwa w okresie jednoczenia państw Italii. Papiestwo odzyskało swą siedzibę dopiero w 1929 roku na mocy traktatów laterańskich, podpisanych między Benito Mussolinim a Stolicą Apostolską. Dokument ten ostatecznie zagwarantował powrót Watykanu na mapę świata i wytyczył jego granice.


  • GWARDIA SZWAJCARSKA

Gwardia Szwajcarska to jednostka wojskowa i straż przyboczna papieża. Uformowana została już w 1506 roku, dzięki czemu stanowi najstarszą funkcjonującą nieprzerwanie armię świata - tak brzmi teoria. W praktyce gwardia kilka razy (bodajże trzy) była rozwiązywana i po latach na nowo ją reaktywowano. Nie zmienia to jednak faktu, że przerwy w funkcjonowaniu tej elitarnej jednostki wojskowej były epizodyczne.

22 stycznia 1506 roku papież Juliusz II wezwał do Rzymu 150 szwajcarskich najemników, którzy mieli stanowić straż przyboczną głowy kościoła. Był to przejaw prestiżu na arenie międzynarodowej. Szwajcarscy żołnierze uchodzili bowiem za niezwykle zdyscyplinowanych wojowników, przez co cieszyli się ogromną reputacją na dworach w zachodniej Europie.


Przez ponad pół tysiąca lat istnienia Gwardii Szwajcarskiej, wojska te stoczyły zaledwie jedną, ale niezwykle krwawą bitwę. Miała ona miejsce 6 maja 1527 roku, kiedy to do Rzymu wkroczyły wojska cesarza Karola V Habsburga, który splądrował całe miasto. Wydarzenie to przeszło do historii jako Sacco di Roma (pl. Złupienie Rzymu). W obronie papieża Klemensa VII stanęło wtem 189 żołnierzy, którzy wykazali się ogromną walecznością i nieustępliwością w bitwie na placu św. Piotra. W wyjątkowo nierównej walce śmierć poniosło 147 gwardzistów. Mimo to upór szwajcarskich najemników pozwolił papieżowi na bezpieczne schronienie się za murami Zamku św. Anioła. Upamiętniając wydarzenia z 1527 roku, dnia 6 maja Gwardia Szwajcarska obchodzi swoje święto.

W najstarszej armii świata służą wyłącznie mężczyźni w liczbie 110 żołnierzy. Warunkiem wstąpienia w jej szeregi jest posiadanie obywatelstwa Szwajcarii i deklaracja wyznawania wiary chrześcijańskiej. W momencie zaprzysiężenia, przyszły strażnik musi być wysokim (+174 cm wzrostu) kawalerem w wieku 19-30 lat, mającym za sobą służbę wojskową w szwajcarskiej armii.


Gwardziści odziani są w kolorowe mundury. Kolorystyka i krój nawiązują do ubioru żołnierzy, którzy jako pierwsi przybyli do Rzymu ze Szwajcarii. Żołnierze uzbrojeni są w halabardy - broń szwajcarskiej piechoty z epoki renesansu. Pełen rynsztunek gwardzisty obejmuje także pancerz, miecz i broń palną. Obecnie ta elitarna jednostka wojskowa pełni funkcje głównie reprezentacyjno-honorowe, lecz do jej formalnych obowiązków należy także zapewnienie bezpieczeństwa papieżowi oraz obrona granic Watykanu.



  • PAPIEŻ - GŁOWA KOŚCIOŁA

Według tracycji pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł (ok. 33-64 r.), który rzekomo zginął męczeńską śmiercią właśnie w miejscu, na którym wzniesiono bazylikę pod jego wezwaniem.

Polskę na cały świat rozsławił św. Jan Paweł II (1920-2005), który przyjął tytuł biskupa Rzymu i Suwerena Państwa Watykańskiego 16 października 1978 roku. Sprawował czynnie swój urząd aż do śmierci. Uchodzi za jednego z najbardziej wpływowych przywódców XX wieku. Wielu ludzi przypisuje Karolowi Wojtyle poprawę stosunków świata chrześcijańskiego z innymi religiami, a także wywarcie znacznego wpływu na politykę we wschodniej Europie. W okresie pontyfikatu odwiedził 129 krajów. O wielkości tego człowieka świadczyć może fakt, że po śmierci Polaka, 2 kwietnia 2005 roku, do Watykanu przybyły delegacje ze 150 państw świata. W ceremonii pogrzebowej uczestniczyło 300 000 osób. Włoska policja informowała ponadto o 4 milionach pielgrzymów, którzy z powodu ograniczonej ilości miejsca na placu zgromadzili się poza nim. Przyjmuje się, że pogrzeb Jana Pawła II był największym zgromadzeniem chrześcijan w historii świata i największym pogrzebem jaki miał kiedykolwiek miejsce. Karol Wojtyła został ogłoszony świętym 27 kwietnia 2014 roku.

Ciało Jana Pawła II spoczywa w Bazylice św. Piotra po prawej stronie od wejścia, tuż obok Piety Watykańskiej. Grób znajduje się w otwartej kaplicy św. Sebastiana.



19 kwietnia 2005 roku nowym papieżem został Joseph Ratzinger, znany jako Benedykt XVI. Jest to pierwszy biskup Rzymu od 1415 roku, który zrzekł się urzędu. Jako oficjalną przyczynę rezygnacji podaje się stan zdrowia i brak sił do sprawowania funkcji głowy kościoła.

13 marca 2013 roku nad Kaplicą Sykstyńską uniósł się biały dym. Nowym papieżem został Argentyńczyk Jorge Margio Bergoglio, przyjmując imię Franciszka. Jest to pierwszy biskup Rzymu z kontynentu amerykańskiego.

Papieża można zobaczyć, gdy ten jest akurat w Rzymie. Na Placu św. Piotra w Watykanie, lub w pałacu Castel Gandolfo (20 km za Rzymem) odbywają się audiencje, w których może uczestniczyć dosłownie każdy. Zazwyczaj papież spotyka się z wiernymi w środy o godzinie 10:00. W niedzielę zaś w południe z okna gabinetu Pałacu Apostolskiego (za prawą kolumnadą) Franciszek recytuje modlitwę "Anioł Pański". Osoby zdeterminowane by zobaczyć na żywo papieża odsyłam do watykańskiej strony internetowej, gdzie można dokładnie sprawdzić terminy audiencji i innych spotkań: vatican.va

Nam osobiście udało się spotkać Franciszka na Placu św. Piotra podczas środowej audiencji. Choć nasz stosunek do religii jest bliżej nieokreślony, to naprawdę ogromne wrażenie wywarła na nas możliwość zobaczenia chyba najważniejszego człowieka na świecie. Niestety, wstęp do sektorów znajdujących się najbliżej zarezerwowany jest dla osób posiadających odpowiednie wejściówki. My stanęliśmy w pobliżu obelisku. Niestety zdjęcia nie są idealne ze względu na dużą odległość. Poszliśmy spotkać Franciszka, a nie robić mu sesję, więc musicie wybaczyć.



  • WATYKAN TURYSTYCZNIE

♦ Najważniejszym miejscem Watykanu jest niewątpliwie Bazylika św. Piotra, której ponad 130-metrowa kopuła widoczna jest prawie z każdego zakątka Rzymu. To wybitne dzieło architektury baroku i renesansu wzniesiono w latach 1506-1626 na miejscu poprzedniego kościoła, funkcjonującego jeszcze za czasów cesarza Konstantyna. Wedle chrześcijańskiej tradycji, bazylika stoi w miejscu, gdzie spoczywa ciało św. Piotra Apostoła - grób znajduje się w centralnej części świątyni pod głównym ołtarzem. W kościele pochowano 147 papieży, a także świętych: Leona I, Leona III, Grzegorza Wielkiego, Piusa X, Jana XXIII i Jana Pawła II.

Nad budową bazyliki czuwali m.in. słynni Rafael Santi czy wspomniany już Michał Anioł. Świątynia św. Piotra obejmuje obszar 23 000 m², co czyni ją drugim pod względem wielkości kościołem na świecie.


Do najważniejszych dzieł sztuki znajdujących się w watykańskiej świątyni zaliczyć można brązową figurę św. Piotra Arnolfa di Cambio (pochodzi ona jeszcze z poprzedniej świątyni), Pietę Watykańską Michała Anioła, czy choćby ołtarz św. Piotra wykonany przez wybitnego Gianlorenzo Berniniego. Ten ostatni znajduje się 7 metrów nad grobem patrona bazyliki, który spoczywa w krypcie. Ołtarz zdobi wielki barokowy baldachim, wykonany z brązu przetopionego z wystroju rzymskiego Panteonu. Nic dziwnego więc, że dzieło Berniniego budziło ogromne kontrowersje.

Wstęp do bazyliki jest ogólnodostępny. Trzeba jednak pamiętać o odpowiednim ubiorze, co dotyczy się głównie pań. To dość istotne, bo po odstaniu kilku godzin w kolejce do kontroli bezpieczeństwa, służby mogą odmówić nam wstępu. Wybierając się do bazyliki dobrze jest więc założyć dłuższe spodnie lub sukienkę za kolana, zakryć ramiona i dekolt. W kwestii wspomnianych kolejek: są one naprawdę długie. Jeżeli nie lubicie długo stać na słońcu, warto wybrać się do kościoła z rana. My byliśmy na placu św. Piotra po godz. 10 i do bramek odstaliśmy nieco ponad 2 godziny. Wejście do bazyliki znajduje się w prawej kolumnadzie. Do świątyni nie wejdziemy z ostrymi narzędziami. Procedura wygląda podobnie jak na lotnisku - prześwietlane są bagaże. W plastikowych tackach należy umieścić metalowe przedmioty i elektronikę.


Choć wstęp do Bazyliki św. Piotra jest darmowy, tak samo wejście na kopułę jest już płatne. Za wjazd windą i wejście po 320 stopniach zapłacić należy 8 €. Tańsza opcja dla wytrwałych to wejście po 551 stopniach (6 €). Niestety nie obowiązują ulgi dla dzieci i studentów.
Nie należy przeceniać swoich sił. Schody są kręte i strome. Nie ma możliwości odwrotu z racji bardzo wąskiego przejścia. Szczególnie latem wspinaczka może być wyczerpująca, więc dobrze jest rzetelnie oszacować swoje możliwości. Wysiłek nagrodzony jest piękną panoramą z tarasu widokowego na kopule.


Godziny otwarcia Bazyliki:
- codziennie od kwietnia do września 7:00-19:00
- codziennie od października do marca 7:00-18:30
- kopuła: od kwietnia do września 8:00-18:00
- kopuła: od października do marca 8:00-17:00

Wstęp:
- darmowy, po przejściu kontroli bezpieczeństwa
- kopuła: 6 € (schody) / 8 € (schody + winda)

♦ Plac św. Piotra cieszy się nie mniejszą popularnością co sama bazylika, choć jakby nie patrzeć jedno wynika z drugiego :) Na okrągłym dziedzińcu otoczonym kolumnadą odbywają się najważniejsze uroczystości, na które tłumnie przybywają pielgrzymi z całego świata. Na środku placu znajduje się blisko 40-metrowy obelisk, pochodzący z XIII w. p.n.e. (!). Do Rzymu przybył on z Egiptu w latach 37-41 za sprawą cesarza Kaliguli.
Plac św. Piotra zawdzięcza swój wygląd słynnemu Gianlorenzo Berniniemu, który otoczył go potężną kolumnadą, zwieńczoną figurami 140 świętych (w tym postacią Jana Pawła II).



♦ Muzea Watykańskie powszechnie uznawane są na najważniejszy i najbogatszy kompleks muzealny świata. Jest to potężny zbiór dzieł sztuki, zgromadzonych przez papieży. Muzeum funkcjonuje oficjalnie od 1787 roku. W jego skład wchodzą m.in.:
- Pinakoteka - kolekcja 432 obrazów od epoki wczesnego renesansu aż po XIX wiek. Wśród artystów m.in. Leonardo da Vinci, Caravaggio, Giotto, Bellini i wielu innych.
- Muzeum Pio-Clementino - kolekcja rzeźb antycznych.
- Gregoriańskie Muzeum Etruskie i Muzeum Egipskie - zabytki odnalezione w Etrurii i Egipcie.
- Muzeum Misyjno-Etnologiczne - historia religii w krajach pozaeuropejskich.
- Muzeum Chiaramonti - kolekcja rzeźb antycznych od I w. p.n.e. do III w.
- komnaty papieskich apartamentów Aleksandra VI i Juliusza II (Sale Rafaela).
- Kaplica Sykstyńska - wzniesiona w latach 1475-1483 przez Sykstusa VI. To tutaj odbywają się najważniejsze uroczystości kościelne, takie jak konklawe, czyli wybory nowego papieża. O decyzji zgromadzenia informuje wydobywający się z kaplicy dym biały lub ciemny. Kaplicę zdobią wybitne freski, m.in. słynne Stworzenie Adama - najpopularniejsze dzieło Michała Anioła. Podczas zwiedzania nie wolno w tym miejscu fotografować, filmować, ani rozmawiać. Zasady te są rygorystycznie przestrzegane, więc lepiej się powstrzymać i nie robić sobie wstydu w tłumie ludzi, kiedy to któryś ze strażników wyciągnie nas z tłumu by zarekwirować materiały fotograficzne.

Muzea Watykańskie oprócz wybitnych dzieł sztuki słyną także z ogromnych kolejek. My zjawiliśmy się pod bramą (wejście znajduje się w północnej części muru) po godzinie 9. Wtedy to zostaliśmy poinformowani przez pracowników muzeum, że czas oczekiwania w kolejce to 3-4 godziny. Z racji tego, że kompleks jest naprawdę ogromny, większość zwiedzających przybywa tu już z samego rana. Kolejki są nieco krótsze po południu, ale analogicznie mamy wtedy mniej czasu na oglądanie dzieł. Podkreślam, że my byliśmy w Rzymie pod koniec marca. W ścisłym sezonie sytuacja wygląda jeszcze gorzej. Ratunkiem jest wcześniejsza rezerwacja wejścia. Kupując bilet przez internet zapłacimy bodajże 4€ więcej, ale za to oszczędzimy mnóstwo czasu ustawiając się w znacznie krótszej kolejce, przeznaczonej dla osób z zakupionymi wejściówkami.


Podobnie jak w przypadku Bazyliki św. Piotra, do Muzeów Watykańskich, Kaplicy Sykstyńskiej i ogrodów wejdą jedynie osoby posiadające odpowiedni ubiór. Analogicznie - spodnie/sukienka za kolana, zakryty dekolt i ramiona. Większe torby i plecaki trzeba będzie zostawić w garderobie, podobnie jak metalowe, ostre przedmioty (także parasolki). Zabronione jest wprowadzanie wózków dziecięcych.

Godziny otwarcia Muzeów Watykańskich:
- od poniedziałku do soboty 9:00-18:00 (ostatnie wejście o 16:00)
- ostatnia niedziela miesiąca (nie dot. świąt i uroczystości) 9:00-14:00 (ostatnie wejście 12:30)

Bilety wstępu (kasy):
- bilet normalny: 16 €
- bilet ulgowy (dzieci 6-18 lat, studenci do 26 lat): 8 €
- dzieci do lat 6: wstęp wolny

Wcześniejsza rezerwacja online:  http://biglietteriamusei.vatican.va/



Nie trzeba być wzorowym chrześcijaninem, żeby dać się zachwycić pięknem Watykanu. To miejsce nie wymaga specjalnej reklamy. Piękno architektury i bogactwo historyczne mówi samo za siebie. Będąc w Rzymie nie sposób nie zobaczyć Watykanu i nie przespacerować się choćby po Placu św. Piotra. W praktyce bardziej wnikliwe zwiedzanie bazyliki, wejście na taras widokowy, katakumby i Muzea Watykańskie wymagać będą od nas dużo czasu, więc zaryzykuję stwierdzenie, że jeden dzień to stanowczo za mało. Warto także zerknąć na terminarz audiencji i wybrać się na spotkanie z papieżem. Jakby nie patrzeć, to jedna z najważniejszych postaci na świecie i chyba jedyna, która nikomu nie musi się kłaniać.

Przez Plac św. Piotra przechodziliśmy kilka razy dziennie podczas naszego pobytu w Rzymie, ponieważ mieszkaliśmy w pobliżu murów watykańskich. Za każdym razem idąc do miasta zatrzymywaliśmy się na dziedzińcu, by porobić kilka dodatkowych zdjęć o najróżniejszych porach dnia. Miejsce to urzeka, a moim zdaniem najbardziej urokliwe jest po zmroku, kiedy plac - tak głośny i żywy za dnia - wycisza się nocą, a gra świateł i cieni podkreśla piękno otoczenia. Coś wspaniałego.



3 komentarze:

  1. Ten komentarz został usunięty przez administratora bloga.

    OdpowiedzUsuń
  2. była w Watykanie jeszcze za czasów Jana Pawła II. Ależ to było przeżycie. Dużo cennych informacji w jednym miejscu. Przeczytałam z przyjemnością.

    OdpowiedzUsuń
  3. Niby jestem bardzo religijny i wierzę całym sobą, ale do Watykanu nigdy mnie nie ciągnęło i nadal nie ciągnie. Chyba za dużo się naczytałem historycznych ciekawostek na temat księży.

    OdpowiedzUsuń